<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">14. Cuddasamo paricchedo</p>

<p rend="subhead">Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddesavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="789-93"><hi rend="paranum">789-93</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Hitānaya</hi>nti <pb ed="V" n="1.0095" /> hitāvahaṃ. <hi rend="bold">Mānasañca sugata</hi>nti suṭṭhu pavattamānasañca. Madhurā atthavaṇṇanā etassāti <hi rend="bold">madhuratthavaṇṇanaṃ. Uttaraṃ tu manussānaṃ, dhammato ñāṇadassana</hi>nti manussānaṃ lokiyadhammato uttaribhūtañāṇadassanalokuttaraṃ. <hi rend="bold">Saṅkassarasamācāre</hi>ti saṅkāya kaṅkhāya saritabbasamācāre. Acchiddaṃ akkhaṇḍaṃ akammāsaṃ. <hi rend="bold">Atthakāmenā</hi>ti attano hitakāmena.</p>

<p rend="bodytext" n="797"><hi rend="paranum">797</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Duvidhalakkhaṇaṃ</hi> cārittavārittalakkhaṇaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="805"><hi rend="paranum">805</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Tesaṃ</hi> caritānaṃ vomissakanayā.</p>

<p rend="bodytext" n="807"><hi rend="paranum">807</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Savaṇṇakasiṇā</hi>ti nīlapītaodātalohitavaṇṇakasiṇā.</p>

<p rend="bodytext" n="808"><hi rend="paranum">808</hi><hi rend="dot">.</hi> Taṃ <pb ed="M" n="0.0116" /> ekakaṃ <hi rend="bold">ānāpānaṃ</hi> assāsapassāso.</p>

<p rend="bodytext" n="809-10"><hi rend="paranum">809-10</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Maraṇūpasamāyuttā satī</hi>ti maraṇānussati upasamānussati. <hi rend="bold">Āhāranissitasaññā</hi>ti āhāre paṭikūlasaññā. <hi rend="bold">Dhātuvavatthāna</hi>nti catudhātuvavatthānaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="811-2"><hi rend="paranum">811-2</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Anukūlā ime sabba-caritānanti vaṇṇitā</hi>ti yaṃ kammaṭṭhānaṃ saddhācaritassa anukūlaṃ, tameva paññācaritassa anukūlanti adhippāyo. <hi rend="bold">Idaṃ sabbaṃ pana</hi> vacanaṃ <hi rend="bold">ekantavipaccanīkabhāvato</hi> ekantapaṭipakkhabhāvato atisappāyato vuttaṃ, iti vibhāvinā ñeyyaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="835"><hi rend="paranum">835</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Vipassanābhavasampatti-sukhānaṃ paccayā siyuṃ</hi> vipassanāsampattisukhānaṃ bhavasampattisukhānaṃ paccayā siyuṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="838"><hi rend="paranum">838</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Sammaṭṭhānaṃ</hi><pb ed="V" n="1.0096" /><hi rend="bold">manobhuno</hi>ti manobhuhadayo tassa hadayassa sammaṭṭhānaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="844"><hi rend="paranum">844</hi><hi rend="dot">.</hi> Pattukāmena dhīmatā kasiṇaṃ kattabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="845"><hi rend="paranum">845</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Saṃhārima</hi>nti ito cito ca haritabbakasiṇaṃ. <hi rend="bold">Tatraṭṭhaka</hi>nti tasmiṃ ṭhāne ṭhitaṃ ito cito ca anāharitabbaṃ kasiṇaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="849"><hi rend="paranum">849</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Vivaṭṭaṃ pana micchatā</hi>ti nibbānaṃ icchantena vidatthicaturaṅgulaṃ vaṭṭaṃ kātuṃ <hi rend="bold">taṃ</hi> kasiṇaṃ vaṭṭati.</p>

<p rend="bodytext" n="851-2"><hi rend="paranum">851-2</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Hatthapāsappamāṇasmiṃ, tamhā kasiṇamaṇḍalā</hi>ti tato kasiṇamaṇḍalato hatthapāsappamāṇasmiṃ padese vidatthicaturaṅgule ucce. <hi rend="bold">Parimukhaṃ sati</hi>nti kammaṭṭhānābhimukhaṃ satiṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="853-4"><hi rend="paranum">853-4</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Nekkhamma</hi>nti jhānaṃ. Khemato <hi rend="bold">daṭṭhuṃ</hi> disvā ahaṃ imāya paṭipattiyā <hi rend="bold">addhā</hi> ekantena <hi rend="bold">pavivekasukhassa</hi> nibbānasukhassa bhāgī <hi rend="bold">assaṃ</hi> bhaveyyaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="856"><hi rend="paranum">856</hi><hi rend="dot">.</hi> So <pb ed="M" n="0.0117" /> kasiṇassa vaṇṇo tena yoginā na pekkhitabbo, kasiṇassa lakkhaṇaṃ na pekkhitabbaṃ ussadassa vasena vaṇṇaṃ amuñcitvā.</p>

<p rend="bodytext" n="860"><hi rend="paranum">860</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Evaṃ</hi> iminā vuttappakārena <hi rend="bold">ekaggacetaso</hi> ekaggacittassa yogino nimīletvā āvajjantassa <hi rend="bold">yathā</hi> yena pakārena kammaṭṭhānaṃ hoti ummīlite kālepi, <hi rend="bold">tathā</hi> tena pakārena taṃ kammaṭṭhānaṃ āpāthaṃ <hi rend="bold">yāti ce</hi> yadi āgacchati, uggahameva uggahanimittaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="864"><hi rend="paranum">864</hi><hi rend="dot">.</hi> Pādānaṃ dhovane papañcaparihāratthaṃ. <hi rend="bold">Ekatalikā</hi>ti ekatalamattā.</p>

<p rend="bodytext" n="865"><hi rend="paranum">865</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Taṃ</hi> saṃhārimaṃ kasiṇamādāya.</p>

<p rend="bodytext" n="866"><hi rend="paranum">866</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Samannāharitabba</hi>nti <pb ed="V" n="1.0097" /> kammaṭṭhānaṃ sumanena āharitabbaṃ, manasikātabbanti attho. <hi rend="bold">Takkāhaṭa</hi>nti vitakkena āhaṭaṃ phusitaṃ <hi rend="bold">kare</hi> kareyya.</p>

<p rend="bodytext" n="868"><hi rend="paranum">868</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Ta</hi>nti taṃ nimittaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="871-4"><hi rend="paranum">871-4</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Imassā</hi>ti paṭibhāganimittassa. <hi rend="bold">Purimassā</hi>ti uggahanimittassa. Ko pana ayaṃ viseso? Thavikā nīharitaṃ ādāsamaṇḍalaṃ majjitaṃ viya. Toyade kāḷameghe setabalākā viya. Tadā taṃ uggahanimittaṃ padāletvāva <hi rend="bold">niggataṃ</hi> paṭibhāganimittaṃ. <hi rend="bold">Tato</hi> uggahanimittato. <hi rend="bold">Ta</hi>nti taṃ paṭibhāganimittaṃ. Saṇṭhānavantañca vaṇṇavantañca na ca upaṭṭhākāramattaṃ. <hi rend="bold">Paññaja</hi>nti paññāya jātaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="877-8"><hi rend="paranum">877-8</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Upacārakkhaṇe tassā</hi>ti tassa samādhino upacārakkhaṇe. Nīvaraṇappahānena samādhino paṭilābhakkhaṇe pana <hi rend="bold">aṅgānaṃ</hi> vitakkādīnaṃ pātubhāvena iti dvīhi ākārehi.</p>

<p rend="bodytext" n="879"><hi rend="paranum">879</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Dvinnaṃ</hi><pb ed="M" n="0.0118" /><hi rend="bold">samādhīna</hi>nti upacārappanāsamādhīnaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="882"><hi rend="paranum">882</hi><hi rend="dot">.</hi> Cakkavattiyagabbhova ratanaṃ viya assa anena sudullabhaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="884"><hi rend="paranum">884</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Aya</hi>nti paṭisandhisanthāro.</p>

<p rend="bodytext" n="891-2"><hi rend="paranum">891-2</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Samataṃ vīriyassevā</hi>ti vīriyasamabhāvaṃ. <hi rend="bold">Layaṃ</hi> līnabhāvaṃ īsakampi yantaṃ gacchantaṃ mānasaṃ āvajjanacittaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="895-9"><hi rend="paranum">895-9</hi><hi rend="dot">.</hi> Bhavaṅgaṃ pana pacchijja ucchinditvā tadeva pathavīkasiṇaṃ ārammaṇaṃ katvā yogino manodvāramhi jāyati. <hi rend="bold">Tato</hi>ti āvajjanato <hi rend="bold">tatrevārammaṇe</hi> tasmiṃ pathavīkasiṇasaṅkhāte ārammaṇe <hi rend="bold">tassa</hi> yogino javanāni cattāri vā pañca vā jāyante. Avasāne <hi rend="bold">ekaṃ</hi> javanamānasaṃ rūpāvacarikaṃ hoti, tasmiṃ rūpāvacarike vitakkādayo aṅgā. <hi rend="bold">Aññehi</hi> aññesaṃ cittānaṃ aññehi vitakkādīhi balavatarā honti. <hi rend="bold">Tāni</hi> appanābhāvaṃ appattāni appanācetaso <pb ed="V" n="1.0098" /><hi rend="bold">parikammopacārato</hi> parikammabhāvato parikammānīti vuccante, upacārabhāvato upacārānīti ca vuccante. Tāni javanāni appanāyānulomattā anulomāni eva ca vuccanti. <hi rend="bold">Ettha</hi> anulomakesu yaṃ sabbantimaṃ javanaṃ, taṃ gotrabhūti pavuccati.</p>

<p rend="bodytext" n="901"><hi rend="paranum">901</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Gotrabhu diṭṭha</hi>nti gotrabhu nāma uddiṭṭhaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="904-5"><hi rend="paranum">904-5</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Purimehi</hi> javanehi yaṃ āsevanaṃ, taṃ balavapaccayaṃ <hi rend="bold">laddhā</hi> labhitvā chaṭṭhaṃ javanaṃ, sattamaṃ vā javanaṃ appeti. <hi rend="bold">Iti</hi> vacanaṃ pavuccati, <hi rend="bold">ettha</hi> vāde <hi rend="bold">godatto</hi> nāma <hi rend="bold">ābhidhammiko</hi> ācariyo āha. Chinnataṭe mukhaṃ yassa <hi rend="bold">chinnataṭamukho</hi>.</p>

<p rend="bodytext" n="908"><hi rend="paranum">908</hi><hi rend="dot">.</hi> Paccavekkhaṇā <pb ed="M" n="0.0119" /> hetu yassa āvajjanassāti <hi rend="bold">paccavekkhaṇahetukaṃ</hi>.</p>

<p rend="bodytext" n="911-2"><hi rend="paranum">911-2</hi><hi rend="dot">.</hi> Kāmacchandassa nānāvisaye paluddhassa. Cetaso ekasmiṃ visaye samādhānena samādhi.</p>

<p rend="bodytext" n="915"><hi rend="paranum">915</hi><hi rend="dot">.</hi> Sayañca atisantato sukhaṃ avūpasantasabhāvassa uddhaccakukkuccadvayassa paṭipakkhato vuttaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="917"><hi rend="paranum">917</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Pañcaṅgavippayutta</hi>nti pañcanīvaraṇavippayuttaṃ. <hi rend="bold">Pañcaṅgasaṃyuta</hi>nti vitakkādīhi yuttaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="920-1"><hi rend="paranum">920-1</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Vepulla</hi>nti kammaṭṭhānassa vipulabhāvaṃ. Tañca paṭibhāganimittaṃ upacāraṃ vicāretvā vaḍḍhetuṃ vaṭṭati.</p>

<p rend="bodytext" n="928-31"><hi rend="paranum">928-31</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Pamādayogino</hi>ti pamādavasena yogisampannassa kāmasahagatā saññāmanakkārā manasikārā ce caranti, tassa yogino taṃ jhānaṃ hānabhāgiyaṃ hoti. <hi rend="bold">Sati santiṭṭhate tasmiṃ, santā tadanudhammatā</hi> tasmiṃ paṭhamajjhāne tadanudhammatā tassa paṭhamajjhānassa anurūpā sati nikanti santā saṃvijjamānā santiṭṭhate santiṭṭhati, taṃ jhānaṃ mandassa yogino ṭhitibhāgiyaṃ hoti, ṭhitiṃ bhajati. Visesabhāgiyaṃ hoti, visesaṃ dutiyādibhāvanaṃ pāpuṇātīti attho. <hi rend="bold">Nibbidāsaṃyutā</hi><pb ed="V" n="1.0099" /><hi rend="bold">saññā, manakkārā</hi>ti nibbidāvipassanāsaṃyuttā saññāmanakkārā. <hi rend="bold">Nibbedhabhāgiya</hi>nti lokuttarabhāgiyaṃ, lokuttaramaggabhāgiyanti attho.</p>

<p rend="bodytext" n="933"><hi rend="paranum">933</hi><hi rend="dot">.</hi> Ayaṃ samāpatti <hi rend="bold">āsannākusalārayo</hi> āsannākusalārikā yasmā takkacārānaṃ thūlattā ca, tasmā kāraṇā ayaṃ samāpatti aṅgadubbalā.</p>

<p rend="bodytext" n="935"><hi rend="paranum">935</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Nikanti</hi>nti taṇhaṃ. <hi rend="bold">Pariyādāyā</hi>ti sosāpetvā.</p>

<p rend="bodytext" n="936"><hi rend="paranum">936</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Vidhinā</hi>ti <pb ed="M" n="0.0120" /> pubbe vuttavidhinā. <hi rend="bold">Satassā</hi>ti satisampannassa.</p>

<p rend="bodytext" n="938"><hi rend="paranum">938</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Nimittaṃ tu tadeva cā</hi>ti tameva paṭhamanimittaṃ ‘‘pathavī pathavī’’iti evaṃ manasā karontassa.</p>

<p rend="bodytext" n="943"><hi rend="paranum">943</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Sampasādana</hi>nti saddhā. <hi rend="bold">Majjhatta</hi>nti tatramajjhattatā.</p>

<p rend="bodytext" n="944"><hi rend="paranum">944</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Duvaṅgahīna</hi>nti vitakkavicārahīnaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="948"><hi rend="paranum">948</hi><hi rend="dot">.</hi> Pīti nāma <hi rend="bold">cetaso</hi> cittassa <hi rend="bold">uppilāpanaṃ</hi> uppilāpitattaṃ <hi rend="bold">yato</hi> yasmā kāraṇā.</p>

<p rend="bodytext" n="961-2"><hi rend="paranum">961-2</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Āsannapītidosā</hi>ti pītiyeva dosā. <hi rend="bold">Ettha</hi> etasmiṃ tatiyajjhāne <hi rend="bold">yadeva</hi> yaṃ eva <hi rend="bold">sukhaṃ iti</hi> evaṃ sukhaṃ cetaso <hi rend="bold">ābhogo</hi> manasikāro. <hi rend="bold">Evaṃ</hi> iminā pakārena sukhassa thūlattā <hi rend="bold">ayaṃ</hi> samāpatti aṅgadubbalā hoti.</p>

<p rend="bodytext" n="974-5"><hi rend="paranum">974-5</hi><hi rend="dot">.</hi> Sukhaṃ upekkhāya āsevanaṃ pana na hoti yasmā upekkhāya āsevanaṃ pana na hoti, yasmā upekkhāsahagatāni javanāni javanti, tasmā catutthajjhānaṃ upekkhāsahagataṃ samudīritaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="976"><hi rend="paranum">976</hi><hi rend="dot">.</hi> Dutiyajjhānaṃ <hi rend="bold">dvidhā</hi> dvīhi koṭṭhāsehi ṭhitaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="979"><hi rend="paranum">979</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Ayaṃ</hi><pb ed="V" n="1.0100" /> abhidhammāvatāro sumadhuravarataravacano kaṃ nu janaṃ neva rañjayati, atinisitavisado buddhippacāro yassa so <hi rend="bold">atinisitavisadabuddhippacāro,</hi> so tena janena vedanīyo jānitabbo.</p>

<p rend="centre">Iti abhidhammāvatāraṭīkāya</p>

<p rend="centre">Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.</p>

<p rend="centre">Cuddasamo paricchedo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
